
Mutfak Davlumbaz Söndürme Sistemi Bakımı Nasıl Yapılır?
Davlumbaz söndürme sisteminin bakım periyodunu, servis adımlarını, filtre ve kanal temizliğiyle ilişkisini ve denetime hazır kayıt düzenini adım adım anlatan rehber.
Mutfak davlumbaz söndürme sistemi bakımı, sistemin tüplerinin, hatlarının, nozullarının, algılama elemanlarının ve manuel tetik düzeneğinin yetkili bir firma tarafından periyodik olarak kontrol edilip kayda geçirilmesidir. Genellikle altı ayda bir yapılır, üretici talimatına uyulur ve her kontrol etiketle ve servis raporuyla belgelenir.
Sorun çoğu zaman bakımın hiç yapılmamasında değil, yapıldığının kanıtlanamamasındadır. Mutfakta yağ buharı davlumbaza, kanala ve filtrelere yapışır. Yağ birikimi ile sistemin zamanında çalışıp çalışmayacağı belirsiz kalır. Denetimde ya da hasar sonrası ekspertizde sorulan ilk şey, son bakımın ne zaman ve kim tarafından yapıldığıdır.
Bu yazıda sistemin ne olduğunu, bakımın hangi adımlardan oluştuğunu, ne sıklıkla yapılması gerektiğini ve kayıt tutarken nelere dikkat edilmesi gerektiğini sırayla ele alıyoruz.
Mutfak davlumbaz söndürme sistemi nedir ve nasıl çalışır?
Mutfak davlumbaz söndürme sistemi, pişirme cihazlarının, davlumbazın ve egzoz kanalının üzerinde çıkan yağ yangınını otomatik olarak söndürmek için kurulan sabit bir söndürme düzeneğidir. Sistem, ocak, fritöz, ızgara ve plaka gibi cihazların üzerine yönlendirilmiş nozullardan oluşur. Bu nozullar borulama hattıyla bir tüpe bağlıdır.
Çoğu uygulamada tüpün içinde yağ yangınları için tasarlanmış ıslak kimyasal söndürücü bulunur. Bu madde yanan yağın yüzeyinde sabunlaşma etkisi yaratır ve soğutarak yeniden tutuşmayı geciktirir. Normal bir kuru kimyasal tüpün yağ yangınında bıraktığı etkiden farklıdır; bu yüzden mutfakta doğru ekipman seçimi önemlidir.
Sistem iki yolla devreye girer. Birincisi, ısıya duyarlı bir algılama elemanıdır. Sıcaklık belirli bir değere ulaşınca eleman erir ya da çalışır ve tüpü açar. İkincisi, mutfak çıkışına yakın bir yere konan manuel tetik koludur. Personel yangını görürse bu kolu çekerek sistemi elle çalıştırır.
Birçok kurulumda sistem devreye girdiğinde gaz ya da elektrik beslemesini kesen bir bağlantı da çalışır. Bu bağlantı yangın sürerken cihazların yakıt almaya devam etmesini engeller. Bakımda bu bağlantının da denenmesi gerekir, çünkü söndürme çalışsa bile yakıt kesilmezse yangın yeniden başlayabilir.
Sistemin üretici, model ve kurulum şekli birbirinden farklıdır. Bu nedenle her sistemin kendi kurulum ve bakım kılavuzu esas alınır. Kılavuzu olmayan ya da kimin kurduğu bilinmeyen bir sistemde ilk iş, sistemi yetkili bir firmaya göstermek ve durum tespiti yaptırmaktır.
Davlumbaz söndürme sistemi bakımı ne sıklıkla yapılmalıdır?
Davlumbaz söndürme sisteminin bakımı, üretici talimatı ve geçerli standartlar çerçevesinde genellikle altı ayda bir yetkili servis tarafından yapılır. Bu aralık işletmenin yoğunluğuna göre sıklaştırılabilir, ancak seyrekleştirilmemelidir. Gün boyu yağlı pişirme yapan bir mutfak ile haftada birkaç gün çalışan küçük bir mutfak aynı risk altında değildir.
Periyot yalnızca takvimle belirlenmez. Sistemde bir değişiklik olduğunda da bakım gerekir. Ocağın yerinin değişmesi, yeni bir fritöz eklenmesi, davlumbazın taşınması ya da mutfağın yeniden düzenlenmesi nozulların kapsama alanını bozabilir. Böyle bir durumda altı aylık takvimi beklemeden sistem yeniden değerlendirilmelidir.
Aylık kontrol ise işletme personelinin yapabileceği basit bir görsel kontroldür. Manometrenin normal aralıkta olduğuna, kolun yerinde ve mühürlü olduğuna, nozul kapaklarının yağdan tıkanmadığına bakılır. Bu kontrol servis bakımının yerine geçmez; iki bakım arasındaki boşluğu kapatır.
Tetiklenmiş ya da boşalmış bir sistem için beklenecek bir sonraki takvim yoktur. Sistem çalıştıktan sonra tüp yeniden doldurulmadan, algılama elemanları yenilenmeden ve hatlar kontrol edilmeden mutfak normal pişirmeye dönmemelidir. Bu durumda sistem bir sonraki yangına karşı korumasızdır.
Periyot konusunda emin olmadığınız noktalarda üretici kılavuzu ve sistemi kuran firma esas alınır. Genel bir kural olarak, kılavuzdaki aralık ile yerel mevzuat farklı çıkarsa daha sıkı olan uygulanır. Bu farkı sahada tek başına yorumlamak yerine yetkili firmayla yazılı olarak netleştirmek daha güvenlidir.
Bakım sırasında hangi adımlar uygulanır?
Bakım, sistemin gerçekten çalışacağını göstermek için yapılan sıralı bir kontrol işlemidir. Yetkili teknisyen genellikle şu sırayla ilerler. Önce sistemi güvenli konuma alır, yani tetik düzeneğinin yanlışlıkla çalışmasını engeller. Ardından görsel incelemeye geçer.
Görsel incelemede tüpün durumu, manometre değeri, tüp ağırlığı ya da basıncı, boru hatları, bağlantı elemanları ve nozullar kontrol edilir. Nozul kapaklarının yerinde olup olmadığına bakılır. Kapak yağdan sertleşmişse ya da kaybolmuşsa nozul çalışsa bile söndürücü maddeyi doğru yönde veremez.
Sonraki adımlar şunlardır:
- Nozulların yönü ve konumu, cihazların güncel yerleşimine göre kontrol edilir.
- Algılama elemanları üretici talimatına göre denenir ya da yenilenir.
- Manuel tetik kolu ve kablo ya da hat düzeneği çalıştırılarak denenir.
- Gaz ya da elektrik kesme bağlantısının sistemle birlikte devreye girdiği doğrulanır.
- Tüpün dolum tarihi ve gerekli ise test tarihi kontrol edilir.
Son olarak sistem yeniden güvenli konuma alınır, mühürler ve pimler yerine takılır, bakım etiketi güncellenir ve servis raporu hazırlanır. Raporda sistemin adı, konumu, yapılan işlemler, değiştirilen parçalar ve varsa eksikler yer almalıdır.
Bu adımlardan biri yapılmadıysa raporda yapılmadığı yazmalıdır. "Genel kontrol yapıldı" gibi belirsiz bir ifade denetimde ya da ekspertizde yeterli sayılmayabilir. İşletme olarak raporu imzalamadan önce hangi işlemin yapıldığını teknisyene sormanız yerinde olur.
Egzoz kanalı ve davlumbaz filtre temizliği söndürme sistemini nasıl etkiler?
Davlumbaz filtresi ve egzoz kanalı temizliği, söndürme sisteminin bakımından ayrı bir iştir; ancak ikisi birbirine bağlıdır. Yağ birikimi yangının yakıtıdır. Kanal ve filtreler temiz tutulmazsa söndürme sistemi çok daha büyük bir yangın yükünü bastırmaya çalışır.
Filtreler pişirme yoğunluğuna göre düzenli çıkarılıp yıkanmalıdır. Bu işlem genellikle mutfak personelinin sorumluluğundadır. Filtre yağdan doyduğunda hava akışı bozulur, yağ kanala kaçar ve davlumbazın alt yüzeyinde birikir. Filtresiz çalışan bir davlumbaz ise kıvılcım ve alevin doğrudan kanala girmesine izin verir.
Egzoz kanalının içi ise bu iş için yetkin bir firma tarafından temizlenir. Kanal temizliği ile söndürme sistemi bakımı aynı gün yapılacaksa sıra önemlidir. Önce temizlik yapılır, sonra söndürme sistemi kontrol edilir. Böylece teknisyen nozulları ve hatları temiz bir yüzeyde görebilir.
Temizlik sırasında nozul kapaklarının sökülüp yerine takılmadığı sık görülen bir hatadır. Kapaksız nozul yağ buharıyla tıkanır. Kanal temizliğini yapan firma ile söndürme sistemini bakımlayan firma farklıysa, temizlik sonrasında nozulların ve algılama elemanlarının yerinde olduğunun teknik olarak teyit edilmesi gerekir.
Temizlik kayıtları da bakım kayıtları kadar önemlidir. Hangi tarihte, hangi bölümün temizlendiği ve kimin yaptığı not edilmelidir. Bu kayıt, yağ birikiminin kontrol altında tutulduğunu gösteren en somut belgedir.
Bakımı kim yapmalı ve hangi belgeler istenmelidir?
Davlumbaz söndürme sisteminin bakımı, o sistem türü için eğitimli ve yetkili bir servis tarafından yapılmalıdır. Sistemin üreticisinin onayladığı parçalarla çalışmak da gereklidir. Farklı üreticinin söndürücü maddesi ya da parçası sisteme takıldığında sistemin tasarım performansı garanti edilemez.
Servis firmasından teknisyenin yetkinlik belgesini ve firmanın yangın güvenliği alanındaki yetkisini göstermesini isteyebilirsiniz. Yönetmelik ve belge adlarında emin olmadığınız noktalar için ilgili mevzuatı ve yetkili kurumun güncel duyurularını kontrol etmek en doğru yoldur. Sahada duyduğunuz bir bilgiye dayanarak belge adı ya da madde numarası yazmak risklidir.
Bakım sonunda işletmeye teslim edilmesi gerekenler şunlardır:
- Tarihli ve imzalı servis raporu
- Sisteme yapıştırılan güncel bakım etiketi
- Değiştirilen parçaların listesi
- Tespit edilen eksikler ve bunların kapatılma planı
Eksik tespit edildiyse işletmenin yazılı olarak bilgilendirilmesi gerekir. Örneğin nozul yönünün yanlış olduğu ya da bir cihazın korumasız kaldığı bir raporda yazıyorsa bu eksik kapatılana kadar risk işletmeye aittir. Bu riski bilmek, bakım yaptırmış olmaktan daha değerlidir.
İşletme sahibi ya da tesis yöneticisi olarak sistemi kimin kurduğunu, son bakımı kimin yaptığını ve bir sonraki bakımın ne zaman olduğunu tek bir yerde görebilmelisiniz. Dosyalar farklı çekmecelerde, tarihler farklı kişilerin telefonundaysa bakım kaçırılır.
Davlumbaz söndürme sistemi tetiklenirse ne yapılmalıdır?
Sistem tetiklendiğinde ilk iş, insanların güvenliğidir. Personel mutfağı boşaltır, yangın ihbarı yapılır ve gaz ya da elektrik beslemesinin kesildiği kontrol edilir. Sistemin söndürmüş olması, itfaiyeyi aramaya engel değildir. Yağ yangını yeniden alevlenebilir.
Yangın söndükten sonra mutfak, yetkili firma sistemi yeniden devreye almadan kullanılmamalıdır. Boşalmış tüp, yenilenmiş algılama elemanları, temizlenmiş nozullar ve kontrol edilmiş hatlar gerekir. Söndürücü madde bırakan kalıntı da temizlenmelidir; bu madde bazı yüzeylere zarar verebilir ve gıda ile temas etmemelidir.
Yeniden devreye alma sırasında teknisyen tetikleme nedenini de araştırmalıdır. Tetikleme gerçek bir yangından mı, yanlış algılamadan mı, yoksa personelin kolu yanlışlıkla çekmesinden mi kaynaklandı? Cevap, mutfaktaki gerçek riski ve eğitim ihtiyacını gösterir.
Her tetiklemeyi bir olay kaydı olarak tutmak gerekir. Kayıtta tarih, saat, tetikleme türü, alınan önlemler ve sistemin yeniden devreye alındığı tarih yer alır. Sigorta ya da ekspertiz süreci başladığında bu kayıt, işletmenin doğru davrandığını gösterir.
Mutfak personeline yılda en az bir kez, sistemin yerini ve manuel kolun nasıl çalıştırıldığını gösteren kısa bir eğitim verilmesi iyi bir uygulamadır. Yeni işe başlayanların ilk haftada bu bilgiyi alması gerekir. Yangın anında kolu çekecek kişi çoğu zaman şef değil, o an mutfakta olan kişidir.
Bakım kayıtları nasıl tutulmalı ve denetime nasıl hazırlanılmalı?
Bakım kaydı, her sistem için yapılan işlemin tarihini, yapan kişiyi, bulguları ve bir sonraki bakım tarihini tek bir dosyada tutmaktır. Denetimde bu dosya sistemin yaşam öyküsüdür. Eksik ya da dağınık kayıt, bakımın yapılmadığı izlenimini verir.
Her mutfak için bir sistem kartı açın. Kartta sistemin üreticisi, modeli, kurulum tarihi, korunan cihazlar, tüp bilgisi ve yetkili firma bilgisi yer alsın. Her bakımdan sonra rapor ve etiket fotoğrafı bu karta eklensin. Aylık görsel kontroller de aynı kartta işaretlensin.
Denetimden önce şu noktalara bakın:
- Etiketteki tarih, servis raporundaki tarihle uyuşuyor mu?
- Manometre normal aralıkta mı, mühür ve pimler yerinde mi?
- Manuel kolun önü kapalı ya da ulaşılmaz değil mi?
- Cihazların yeri değiştiyse nozullar yeniden değerlendirildi mi?
- Filtre ve kanal temizliği kayıtları güncel mi?
Çok mutfaklı ya da çok şubeli işletmelerde asıl zorluk, bu kayıtları ölçekle birlikte takip edebilmektir. Elektronik tablolar kısa sürede dağılır. Tarihleri yaklaşan bakımları görmek, eksikleri kapatmak ve belgeleri bir arada tutmak için merkezi bir takip düzeni gerekir.
Kayıtların tutarlı olması yalnızca denetim için değil, işletmenin kendi güvenliği içindir. Bakım tarihi geçmiş bir sistem kâğıt üzerinde korumalı görünür ama sahada çalışmayabilir. Kayıt, bu farkı önceden gösteren erken uyarıdır.
Sonuç
Mutfak davlumbaz söndürme sistemi bakımı, altı aylık düzenli servis, aylık görsel kontrol, filtre ve kanal temizliği ile derli toplu bir kayıt düzeninden oluşur. Bu dört parçadan biri eksik kaldığında sistem ya çalışmaz ya da çalıştığı kanıtlanamaz.
Yangın Takip olarak yangın güvenliği firmalarının müşteri, tesis, cihaz ve periyodik bakım işlerini tek yerden takip etmesi için bir yazılım geliştiriyoruz; davlumbaz sistemleri gibi tarihe bağlı bakımların kaçmaması bu düzenin bir parçasıdır.
İlgili yazılar
Yangın tüpü ve bakım takibini tek yerde toplayın
Firmanız için kısa bir demo isteyin; 14 günlük ücretsiz denemeyle sistemi kendi verinizle görün.
Ücretsiz demo isteSık Sorulan Sorular
Davlumbaz söndürme sistemi kaç ayda bir kontrol edilir?
Genellikle altı ayda bir yetkili servis tarafından kontrol edilir. Kesin aralık üretici talimatına ve işletmenin yoğunluğuna göre değişir. Arada, personelin aylık görsel kontrol yapması da önerilir.
Mutfakta yağ yangını için hangi söndürücü kullanılır?
Davlumbaz sistemlerinde çoğunlukla yağ yangınları için tasarlanmış ıslak kimyasal söndürücü kullanılır. Sistemin kendi üreticisinin onayladığı madde ve parçalarla çalışması gerekir. Farklı bir madde sisteme doldurulmamalıdır.
Söndürme sistemi çalıştıktan sonra mutfak hemen açılabilir mi?
Hayır. Tüp yeniden doldurulmalı, algılama elemanları yenilenmeli ve hatlar kontrol edilmelidir. Yetkili firma sistemi yeniden devreye almadan mutfak normal pişirmeye dönmemelidir.
Davlumbaz bakımı için hangi belgeler saklanmalı?
Tarihli ve imzalı servis raporu, bakım etiketinin fotoğrafı ve değiştirilen parçaların listesi saklanmalıdır. Filtre ve kanal temizliği kayıtları da aynı dosyada tutulmalıdır. Bu belgeler denetimde bakımın yapıldığını gösterir.

